serap yazdı:


eğer bölüyorsam özür dilerim ama yazılarını en baştan okumaya başlamıştım ve 2. sayfada ancak ikinci okumada anlayabildiğim (saatten olsa gerek) ve gecenin bu sattinde içimde "işte buuu" diye bağırma isteği oluşturan bu yazıyı yazma zorunluluğu hissettim. beni yatmadan önce mutlu ettiğin için teşekkürler Serap abla.

Bu forumun en genç üyesinden daha önce gördüğüm eğlenceli ve neşeli mesajları bu aralar görememenin keyifsizliği olsa da üzerimde, yaptığın bu olağanüstü çalışma için çok teşekkür ediyorum...

saygılar...

SAĞOLASIN EVLAT...SEN DE SABAH, SABAH BENİ MUTLU ETTİN...KUCAK DOLUSU SEVGİLER

(Camus devam eder); ‘Varoluşçuluk, daha önceden bilinebilecek tarihsel bir son hedef öngörüsünde kalırsa, kendi temel prensiplerinden ötürü kendi kendisini tehdit eder. Marksizm’le barışabilmesi için şu zor söylemi ispat etmelidir: Tarihin bir son hedefi yoktur ama bir anlamı vardır ancak buna doğru aşkın değildir. Bu cesur bir barışma olabilir ve ben böyle bir şey okumaktan mutlu olurum. Ancak, bu oluşturulamadığı sürece, yazınızda belirttiğiniz gibi bu muhalefeti kabul etmeye devam ettiğinizde bana çok çirkin ve acımasız gelen bir sonuçtan kaçamayacaksınız. İnsanları tüm kelepçelerinden kurtarıp, tarihsel gerekliliğin içine hapsetmek demek önce onun savaşma sebeplerini elinden almak ve sonra da herhangi bir partinin içine atmak demektir ve bunun etkili olmaktan başka bir kuralı yoktur. Yani en uçtaki özgürlükten en uçtaki gerekliliğe gitmektir bu.’



Sartre, Camus’ün argümanlarından, onları dünyasız bir duruş olarak ve onun da kendi önemini ölçüsüz derecede göklere çıkartan bir ahlakçı olduğunu söyleyerek ve onu alçakça yaralayarak kaçar.Camus, ondan Sovyet Rusya’daki kampların varlığını kabul etmesi talebini, ‘Diyelim ki Quai nehrindeyiz. Yanımızda bir polis yürümekte, çizmeleri de aynı filmde olduğu gibi gıcırdıyor. Ve bu polis diyor ki; itiraf et, biz senin her şeyi bildiğini biliyoruz. Kamplardan haberin var. Konuş ki biz de senin hakkında mahkemede suçunu yumuşatıcı konuşalım’ diyerek yineler. Bu çok alçakçadır ve her şeyi değiştirir. Ama düzeltmez, sanki anlaşmış gibi görünerek Sartre şöyle yazar: ‘Evet Camus, ben de sizin gibi bu kampları katlanılamaz buluyorum ama aynı şekilde burjuva basınının onları her gün kullanmasını da’. […] Sartre, Camus’yü tarihin boyutlarında düşünemeyen, tarihi anlayamayan çocukça bir ahlakçı olarak ortaya koymak ister.

Sekiz sene sonra Camus’yü anarken onu bu geleneksel ahlakçı Fransızların arasına yerleştirmiştir, bunu yaparken de hala ahlakı uygulamaya karşı kullanarak. Camus, demiştir; ‘uygulamanın belirsiz yollarına girmemiştir.’ 1956’dan sonra Sartre, Camus’nün ona tavsiye ettiğine uymaya çalışır. İnsanın yaşam kontenjanıyla birlikte olabilecek bir tarih kavramı biçimlendirmeye çalışır. Artık tarihsiz bir yer olan ‘Varlık ve Hiçlik’e dönmek değildir yapmak istediği. […] Cezayir savaşında […] Camus ile Sartre yine ayrı fikirleri savunurlar; Sartre baş kaldırma taraftarıdır, Camus çaresizlikler içerisinde barışı savunmaktadır.

Monografiden sadece Camus ile ilgili bölümleri çevirdim. Çünkü forumda konu olmuştu. İlerde belki bu monografinin tümünden alıntılar yapabilirim. Şimdi tekrar Nietzsche’ye dönüp artık onun ‘İnsanca Pek İnsanca’ kitabından yaptığım alıntıları bitirip, kitabı birilerine vermek istiyor ve evde bir kitaplık yer açmak istiyorum.

Nietzsche'ye devam...

“…Yaşamak ve yaşantılamak. – Bazılarının yaşantılarına – önemsiz gündelik yaşantılarına, yılda üç kez ürün alabilecekleri bir tarla gibi davranmasını bildikleri; diğerlerinin – ve çoklarının! – ise en coşkulu yazgıların dalga vuruşlarıyla en çeşitli zaman ve halk akıntılarının içinden sürüklendikleri ve yine de kolaylıkla, bir mantar gibi yukarıda kaldıkları görülürse: sonunda insanlığı azdan çok yapmasını bilenlerden oluşan bir azınlığa (en azlığa) ve çoktan az yapmasını bilenlerden oluşan bir çoğunluğa çalışılır; o tersine büyücülerle karşılaşılır…”

“…Kendimize bir kanaat değişikliği sırasında bu sancıların zorunlu mu olduklarını yoksa, yanılgılı bir görüşe ve değerlendirmeye mi bağlı olduklarını sormalıyız daha çok. Neden kendi kanaatlerine sadık kalana hayranlık duyuluyor da, onları değiştiren hor görülüyor? Korkarım yanıt şöyle olmalı: çünkü herkes böyle bir değişikliğe ancak daha ortak bir yarar ya da kişisel korku güdülerinin neden olduğunu varsayıyor. Demek ki; aslında hiç kimsenin, ona yararlı oldukları, ya da en azından ona zarar vermedikleri sürece görüşlerini değiştirmediğine inanılıyor. Eğer durum böyleyse, bunda tüm kanaatlerin entelektüel önemi açısından kötü bir kanıt yatıyor. Kanaatlerin nasıl oluştuklarını bir sınayalım ve çok fazla abartılmış olup olmadıklarına bakalım:



“…Tutkulardan görüşler doğar; tinin üşengeçliği bunları kanaatler halinde dondurur. –

Kitap burada bitmedi ama benim alıntılarım BİTTİ. Bakalım bundan sonra hangi notlarıma sıra gelecek.

Bence Camus'u sıkıcı yapan olsa olsa arkadaş olmak istedikleri ve wannabe tavrıdır...

Oysa ki çok üstüydü... İnsan harcar kendini farkına varmaz...

Galiba ikisinin büyük oldukları taraflar var. Hangisi daha üstün diye düşünmek istemiyorum. Dünyanın gidişatında bugün aldıkları yerleri görebiliyoruz ancak. Kimbilir ilerde bu ikisi için ne düşünülecek.

Ben de fark ettim ki dünya kupasıyla birlikte epey durulmuşum. Bugün Dostoyevski ile devam etmek varmış meğer yaşamımda...

Dostoyevski
Ölüler Evinden Anılar
(Bir kürek mahkûmunun anıları var bu kitapta, dolayısıyla enteresan karakterler. Bazılarını sizlerle paylaşmak istedim.)
Amfora Yayınları
Çeviri: Yakup Ekinsu
İstanbul, 2006

“…Rusya’nın bütün mahkûmları, köylüler hariç, doktorlar kadar kimsenin kendilerine acımayacağını bilirler. Nitekim köylüler de işlediği suç ne olursa olsun bir mahkûma kötü gözle bakmazlar.

“…Bu adam bedeninin ihtiyaçlarından, hazlardan, şehvetten başka bir şey hissetmezdi. […] Oysa Orlov vücuduna yenilmiş bir adam değildi. , bütün ceza ve işkence biçimlerini davranışlarıyla adeta küçümsüyordu. Hiçbir şeyden korkusu yoktu, bitmeyen bir enerjisi vardı. İntikam ateşiyle yandığı, hedefine varmak için taviz vermeyen, boyun eğmeyen bir kimse olduğu her halinden anlaşılıyordu. Doğal bir halde her şeye tepeden bakıyordu…”

“…Onun (mahkumların) istediği, özgürlük ve kişiliğinin, kimsenin inanmak istemediği kadar geniş olduğuna kendini ve başkalarını inandırabilmektir. Eğlenmek, gürültü patırtı etmek, başkalarını yerin dibine geçirmek hakkına sahip olduğunu herkese göstermek ister. […]


Bu son cümlenin her birey için geçerli olabileceğini düşünüyorum. Burada suç sözcüğünü ‘tuhaflık’ olarak da değiştirebiliriz çünkü…bu arada iskra’yı Dostoyevski’yi kendi dilinde okuyabildiği için çok kıskanıyorum…

Ölüler Evine devam

“…Eşyalarımı çalarken bana acıdığından eminim. Beni, eşyamı saklamasını bile bilmediğim için seviyordu…”

Daha aşağıda olanı sevmek, insanın kendisini yükseltmesi anlamına mı gelir acaba hep? Belki bu romanda anlatılan belirli bir kişiliğe sahip olanlar için geçerlidir. Aslında bu asilzade, eşyasını saklayabilecek güçte biri ama bu zor şartlar altında bile bir şeylere sahip olma tutkusu yok. Bu onun asilzadeliğinden gelmiyor bence…

“…böyle bir adam […] sınırı bir kere geçtikten sonra artık kendisi için kutsal bir şeyin olmadığını olaylarla belirtmeye çalışır. Sanki bütün kanun ve otoriteleri yıkmak, sınırsız ve dizginsiz bir hürriyeti, kendisinde duyduğu dehşetten doğan heyecanları tatmak ister. Korkunç cezaların kendisini beklediğini bilir. […] En sakin en uysal kimseler bile bu çeşit duygulara, çılgınlıklara kapılabilirler. Bir kere bu duruma düştüler mi belli bir davranış tutturmaya başlarlar. Daha önceleri ne kadar eziyet çekmiş, ne kadar ayakaltında çiğnenmişlerse o kadar korkunç ve intikamcı insanlar olurlar. […] Bir çeşit umutsuzluk yönetir onları…” […] İşin garibi, bu şekildeki davranışlar dayak yerine götürülene kadar sürer. Orada tavrını birden bire değiştirir…”

Enteresan doğrusu. Biraz önce Sartre’dan yaptığım alıntıya çok benziyor bu tipleme. Bakalım Sartre’da bu tip davranışlarda Dostoyevski ile aynı sonuca varacak mı?

“…Bir zamanlar Marquise de Sade ve Brinvillier gibi beyzadeler, kurbanlarını kırbaçlayarak zevk alırlardı. Bilmem hala bu çeşit kimseler var mı? Bu beyzadeler kırbaçlamaktan sapık (pardon, sayın çevirmen, bu sözcüğe artık ‘sapkın’ deniyor) bir zevk alıyor ve kendilerinden geçiyorlardı. Döktükleri kanı bir kaplan gibi ihtirasla içen kimseler vardır. En iyi insanların bile sırf alışkanlık yüzünden birer vahşi hayvan haline gelebileceğini kabul ediyorum. Kan ve kudret, zorbalık ve sapıklığı doğurur. Akıl ve ruh en tabiat dışı zevklere alışır. Zorbanın içinde ki insan kaybolup gitmiştir. Onun, insan vicdanına geri dönmesi, pişmanlık duyması ve yeni bir hayata doğması imkansızdır.

Zevk almanın sınırsızlığı herkesi baştan çıkarır. Bu durum toplumun bütününe yayılır. Bu çeşit davranışlara keyifsizlikle bakan bir toplum iliğine kadar çürümüş demektir. Kısacası, bir insanın bir başka insanı dayakla cezalandırması toplumun yaralarından biridir. Bu çeşit cezalar, toplumda ki birlik duygusunu öldürür, onun parçalanmasına yol açar…”

Arada bir sanat ve bilhassa edebiyattan anlamama rağmen, roman okuma gayreti içinde olurum. Bir mahkumun anılarını yayınlamış Dostoyevski bu romanında, yani gerçekler var bu romanda. Yine de gördüğünüz gibi fazla alıntı yapamadım. Ancak, her insanın benim gibi olmadığını tekrar anımsamam için bu kitap faydalı oldu. Bilhassa 8-12 yaşları arasında ki bir grup erkek çocuğun köpekleri kullanarak yavru kedilere eziyet ettiklerini öğrendiğim günlerde, bu kitap benim için çok faydalı oldu.
Yukarıda ki sözleri okuduğum da bizim de aslında gerçekten çürümüş bir toplumun içinde olduğumuzu bir kez daha gördüm. ‘Zevk almanın sınırsızlığı’ derken bu mahkum, bana forumda yazılanları anımsattı. Yine de genellemekten çekiyorum, yine de bu toplumda da güzelliklerin de olduğunu düşünüyorum.
Bundan sonra, her zaman ki gibi, hangi notlarımla devam edeceğimi bilmiyorum. Yaşayacaksak, göreceğiz elbette…

SAfiye Erol'dan bir deftere alıntılar yapmışım. Normalde notlarımı buraya geçirdikten sonra yok ediyorum ama bu notlar duruyordu. Onlarıda buraya geçireyim de onlarda ortadan kalksın dedim...

"...İnsan, insana ne derece yakın, ne derece uzaktır? Bu öyle ehemmiyetli ve nazik bir ayardır ki bir yandan birbirinin paraziti olacak kadar marazi sevgilerle, öte yandan birinin ölümüne kalımına alakasız duracak kadar infirat egoizmine yol açmaksızın bu ayarı, fertlerin huzuru ve umumun ahengi üzere düzenlemek, hem de öğütle, ısrarla değil de, ruhta ki cinse intibak hücresini bir bakışla uyandırarak iki sözle düzenlemek ancak kristalizasyon kanunlarına hükmeden arif-i kamilin karıdır..."

'parazit olacak kadar marazi sevgiler' gerçekten de vardır...